Differenze nfra 'e verziune 'e "Sammuche"

nisciuno oggetto d' 'o cagnamiento
(riordino voce using AWB)
{{Lenghe|NAP=Sammuco}}{{Variante|LAZ}}
{{Tassobox/LAZ
|nom=SammuchSammuche
|statocons=
|statocons_verzion=
|adtemplate=
}}
== Nome scendífeche ==
''Sambucus nigra L.''
 
== Descrezzione ==
Gle sammuche tè dénd'a le rámera ne medulle ruosse, ghianghe é assá liégghie. Le frunne suo oppošte, mbarepennate, quasce sèmbe che 5 frennecèlle ovate-langiolate é appezzetate, sechettate a gle late. Scerisce da abbrile a giugne. Gle sciuore suo peccerigle, mbrefemate, ghiangaštre, reštritte a cendenare a forma e mbrèlla. Gle frutte, che se fave a gle misce d'aušte é de settiémbre, suo tunne, peccerigle é nire-viulácee.
 
== UsUse ==
=== SciuorSciuore ===
[[File:Sambucus nigra4 ies.jpg|left|thumb|SciuorSciuore ëe sammuchsammuche vištvište da vëcinvecine]]
ChëChe glgle sciuorsciuore ze pò fà ne sciruppsciruppe chëche z’allònga chëche l’akkual’acqua. TòglTògle la setséte quannquannecallcalle.
 
SèmbSèmbe da glgle sciuorsciuore, ze caccia ne succhsucche chëche z’addòpra pene lëquorlequore chiamatchiamate sammuca, purpure se a gl'juorne juorne ëuoje uoj zëze fa quascquasce nduttndutte chëche gl ánëcë'ánece.
 
P'avé ne cunnëmiendcunnemiénde mbrëfëmuatmbrefemeate, ze ponnpuonne mettmétte 10 g ë sciuore sicchsciuore dendsicche dénd'a ne litrlitre ëe acitacite, lassènnëlëlassènnele a glgle solsole pe quínëcëquínece juornjuorne.
 
PonnPuonne sërvìservì a mbrëfëmuàmbrefemà la bbirrabirra eé le vinvine.
 
=== FruttFrutte ===
[[File:Sambucus nigra2.jpg|right|thumb|FruttFrutte ëe sammuchsammuche]]
ChëChe glgle fruttfrutte ze fa na chëmbëtturachembettura, chëche prò parpare ca manna spissspisse ëe cuorpcuorpe quannquanne ze ne magna ne muarmuare. PiácënëPiácene assá a glgle mierlmiérle, glgle túrdëlëtúrdele, glgle piássërëpiássere, glgle piettpiétte ruscrusce, ecc...
 
L’aggèndL’aggènde ëe glgle paispaise ëe glgle nòrd AuròpaEuròpa ne favfave ne vinvine.
 
Ze ne pò fà ne gnòštrgnòštre chëche ne chëlorchelore chëche va da glgle bblublu a glgle viòla. Pe quessquésse, ze tievatiéva macënàmacenà glgle frutt dendfrutte dénd'a l'acqua, lassènnëglëlassènnegle ammòllammòlle na jërnatajernata sana chëche ddudu cucchiarcucchiare ëe tè (che, essènnessènne ricchricche ëe tannintannine, fissa bbuonbuone glge chëlorchelore). Ze filtra eé ze fa vogl dendvogle dénd'a na cazzaròla schëpërkiatascheperchiata. ÒppÒppe quessquésse, ze jettajètta denddénde allumallume ëe pëtassiëpetassie mbólvërë'm ebólvere é na ndecchiandécchia ëe ggòmmagòmma arábëcaarábeca macënatamacenata fina fina.
 
=== FrunnFrunne ===
Pefojfoje gl surggle chësurge štavche dendštave dénd'a gl uort'uorte, z’azzúppënëz’azzúppene diecdiéce chilchile ëe frunn dendfrunne dénd'a vindvinde letralétra d’acqua pe na décëmadècema ëe juornjuorne. FattFatte quessquésse z’annacqua tutttutte coscose chëche n’ávëtën’ávete diecdiéce letralétra d’acqua. Ze pomba cchiù vòtvòte attòrnattòrne a le chiandchiande attaccatattaccate da glgle surgsurge.
sërvìservì purpure condr 'a glgle frúschëlëfrúschele, le magnacòzzmagnacòzze, le fërmichfermiche, le címmëcëcímmece, ecc...
 
=== LegnLégne ===
GlGle còrcòre tiénnërëtiénnere ëe le rámërarámera ze vacanda fácëlëfácele fácëlëfácele; ze ne rrèscrrèsce a fà na spècspèce ëe fëšchiarieglfešchiariégle.
 
== PërëculosëtàPerícule ==
La chianda è tutta quanda vëlenosavelenosa pëbbíapebbía ëe glgle cianurcianure eé ciertciérte alcalòidëalcalòide chëchedenddénde. SulamèndSulaménde glgle sciuorsciuore e glé fruttgle bbieglfrutte fattmature (ma no gl'uesseciégle uëssëcieglche chëštave štav denddénde) nënnen suosuó vëlënusvelenuse. QuannQuanne ze fa la chëmbëtturachembettura, la còtta avašta a fà scrià glgle chëmbuoštchembuošte cianogënétëcëcianogenétece.
 
== Vide pure ==
* [[Sammuco]]: la spèce ''Sambucus nigra'' scritt pe napuletane letterarie.
 
[[Categurìa:Arbere]]
1 691

cagnamiente