Differenze nfra 'e verziune 'e "Regno 'e Romma"

2 060 byte azzeccate ,  8 mesi fa
{{Stato storico|nommeCorrente=Regno 'e Romma|evento inizziale=Funnazzione 'e Romma|guvierno=Munarchia assuluta|lengua=[[Lengua latina|Latino]], [[Lengua etrusca|Etrusco]], [[Lengua sabbina|Sabbino]]|periodo massima espansione=VI scieculo a.C.|urdemo capo 'e stato=Tarquinio 'o Supierbo|primmo capo 'e stato=RomoloRommolo|stato attuale=Italia|stato 'e doppo=Repubbreca rumana|stato 'e primma=Primme 'nzediamiente latine|religgiune preminente=Religgione etrusca, religgione sabbina|religgione 'e stato=Religgione rumana|superficie massima=fino a 10.000 kmq|evento finale=Cacciata d' 'e rre|fine=509 a.C.|nommeCumpreto=Regno 'e Romma|inizzio=753 a.C.|area giugrafeca=Latium Vetus|titulo cape 'e stato=Re 'e Romma|elenco cape 'e stato=[[Re 'e Romma|lista]]|forma 'e stato=Regno|capitaleAbetanteAnno=550 a.C.|capitaleAbetante=14.000 ca.|capitale prencepale=[[Romma antica|Romma]]|lengua ufficiale=Latino|linkBannera=Capitoline_Wolf_of_Roman_Kingdom.svg|paggenaBannera=Lupa capitulina|nommeUfficiale=ROMA|linkLocalizzazione=Platner_-_Ancient_Rome_city_growth.jpg}}
 
'O '''Regno 'e Romma''' (in latino ''REGNVM ROMANVM'', o semprecemente ''ROMA'') fuje <nowiki>'o primmo stato furmato d''</nowiki>a civiletà latina.
 
Funnato, siconno 'a tradizzione, 'a [[RomoloRommolo]] (ca sempe siconno <nowiki>'a stessa fuje pure 'o funnatore d''a cità '</nowiki>e [[Romma]]) 'o [[21 'e abbrile]] d<nowiki>''</nowiki>o [[753 AC|753 a.C.]], <nowiki>'o stato fuje cummannato 'a nu tutale 'e sette rre, fin''â cacciata '</nowiki>e [[Tarquinio 'o Supierbo]] e ll<nowiki>'istituzzione d''</nowiki>a [[Repubbreca rumana]].
 
== Storia ==
<nowiki>'Nt'â mitologgia rumana se conta ca 'o funnatore d''a cità 'e Romma, RomoloRommolo, se pruclammaje rre subbeto aropp'a l'accisione d''</nowiki>o frate [[RemoRemmo]]: funnata 'a cità cu'o nomme sujo, RomoloRommolo ne 'nnirezzaje 'o lemmete sacro, 'o [[pummerio]], e 'nvitaje tutt'e cremmenale, 'e schiave ca se n'avevano fujuto e 'a ggente aselejata, garantenno 'o diritto 'e asilo e pupulanno accussí 'a cità nova. Senza femmene, 'e Rumane [[Ratto d''e Sabbine|affuffajeno]] chelle d<nowiki>''o populo vicino d''e Sabbine, causanno na guerra 'nfra 'e duje puopole, ca se risulvette cu' na pace e 'o regno junto 'e RomoloRommolo e '</nowiki>e [[Titu Tazzio]], ca era appunto <nowiki>'o rre d''</nowiki>e Sabbine.
 
Romolo spartette <nowiki>'o populo d''a cità 'nfra chille ca puteveno e nun puteveno cummattere, e furmaje'nfra 30 tribbù, '</nowiki>e ''Ramnes'', 'e ''Tities'' e 'e ''Luceres'', e furmaje 'o [[Senato rumano|Senato]] cu<nowiki>' 100 'nfra 'e perzone cu' cchiù esperienzia ca veneveno d''e famiglie nobbele d''a cità, '</nowiki>e [[Patrizzio|Patrizzie]]. Romolo istituette pure <nowiki>'e Cumizzie Curiate, ca ereno 'a ggente ca avev''a criàcria' 'e llegge, 'e l'Augurie, ca ereno saciarduote ca rescefraveno 'a vuluntà d''e DèiDèje guardanno 'o volovuolo 'e ll'</nowiki>aucielle.
 
'O regno 'e Romolo duraje 40 anne, 'nfí a quanno, siconno 'â leggenda, 'o rre fuje pigliato 'ncielo 'nt'a na tempesta e fuje, siconno 'â vuluntà soja, devinezzato cu'o nomme 'e Quirino. A Romolo succedette [[Numma Pumpilejo]]: sabbino 'e Cures, Numma era 'o marito 'e Tazzia, 'a figlia 'e Titu Tazzio, e fuje scegliuto pe' mettere fine 'a na disputa 'nfra 'e senature rumane e 'e senature sabbine. Aropp'â morte 'e Rommolo, 'nfatte, 'o guverno d<nowiki>''</nowiki>a cità 'e Romma fuje pigliato d<nowiki>''</nowiki>e senature, ca vuleveno 'mpusta' nu guverno 'e tipo olegarcheco. 'A scarza afficienzia 'e stu guverno, però, purtaje a pruteste d<nowiki>''</nowiki>o populo, e 'e senature avetten<nowiki>''</nowiki>a annummena' a n'atu rre: mente 'e senature rumane vuleveno annummena' rre a Proculo, 'e senature sabbine vuleveno annummena' 'o senatore Velesejo; pe' pute' scegliere, se decidette e fà fa' 'o nomme 'e nu senatore sabbino 'ê senature rumane e viceverza: 'e senature rumane annummenajeno a Numma Pumpilejo, ca era canusciuto p<nowiki>''</nowiki>e virtù e p<nowiki>''</nowiki>a grossa piatate religgiosa soja. 'Ê primme mumiente, 'o sabbino nun vuleva accetta' pe' vvia d<nowiki>''</nowiki>a annummenata ca teneva Romma 'e cità viulenta, ma po' azzettaje aropp'ave' pigliato a l'aruspicio d<nowiki>''</nowiki>e Dèje. Numma Pumpilejo arregnaje pe' 43 anne senza 'e fa' nisciuna guerra, organizzaje 'a cità spartennola a distritte, arrefurmaje 'o calannario facennolo 'e 12 mise siconno chillo solare e facette nummeruse cagnamiente 'ncopp<nowiki>''</nowiki>â religgione: facette fraveca' nu gruosso nummero 'e tiempie, comme a chillo 'e Jano o 'e Vesta, e criaje 'e gionte saciarduotale d<nowiki>''</nowiki>e Flaminije, d<nowiki>''</nowiki>e Puntifece, d<nowiki>''</nowiki>e Vestale e d<nowiki>''</nowiki>e Salii.
 
'A morte 'e Numma Pumpilejo, ca abbenette pe' cavesa naturale, purtaje 'o Senato rumano a annummena' a Tullo Ustilejo.
 
{{Purtale|Romma antica|Storia}}
43

cagnamiente